امامزاده اسماعیل (ع) شهر فسا؛ یک سایت گردشگری-مذهبی در جنوب کشور

بقعه امامزاده اسماعیل (علیه السلام) یکی از ۳۴ بقعه در شهرستان فسا است که در منطقه‌ای بسیار خوش آب و هوا قرار دارد و به عنوان یکی از مهم‌ترین سایت‌های گردشگری مذهبی شهرستان فسا و استان فارس، مورد توجه زائران و مسافران است.

به گزارش خبرگزاری فارس از شیراز، در ۳۵ کیلومتری جاده فسا- شیراز، در منطقه سرسبز میان‌جنگل و جاده ترانزیتی شیراز-بندرعباس، مقبره زیبا و با شکوهی قرار دارد که دلیل رونق بیشتر این منطقه و استراحت‌گاه مسافران و به عنوان یکی از مهم ترین قطب‌های فرهنگی جنوب کشور میزبان گردشگران است.

درباره شخصیت مدفون در این بقعه دو دیدگاه مطرح است: مولف کتاب از پسا تا فسا او را ابوالقاسم علی ابن احمدبن موسی بن امام محمدالتقی الجواد (علیه السلام) معرفی می‌کند.

و بر اساس نظریه سیداسحاق حیدری در کتاب شجره طیبه امامزادگان استان فارس، وی سیداسماعیل بن عبدالله بن عبیدالله بن ابی محمدحسن بن عبیدالله بن ابی الفضل العباس بن امام امیرالمومنین علی (علیه السلام) می‌باشد، نوشته بر روی ضریح این بزرگوار، ایشان را فرزند امام نهم حضرت جوادالائمه(علیه السلام) معرفی می‌کند، بنابراین قول اول مشهورتر است.

امامزاده اسماعیل(علیه السلام)، از پاکان و دانشمندان و علمای بزرگ زمانه خود بوده، شخصیتی که به نقل از تاریخ، بیش از ۵۲ کتاب در فنون مختلف تألیف نموده است و آثار زیادی از ایشان از جمله ترجمه باقی مانده و در کتاب عیون المعجزات از آثار وی نامبرده شده است.

امامزاده اسماعیل(ع) از مهمترین امامزادگان فارس و فسا محسوب می‌شود که بنا بر مندرجات کتب شجره، ایشان از خاندانی عالم و فقیه بوده است که نیاکان و اجداد مطهرش در مناصب مختلف و مهم همیشه همراه مردم بوده‌اند.

در کتب شجره سه فرزند برای ایشان  ذکر شده که علی و حسین(علیهما‌السلام) در شیراز و محمد(ع) در کوفه بوده است و مقبره نوه وی یعنی حسین بن علی در دروازه سعدی شیراز پشت مدرسه بنیانیان قرار دارد. موسی از برادران امامزاده اسماعیل(ع) است که در یمن از مقام امیری برخودار بوده و یکی از برادرانش نیز در شهر ری زندگی می‌کرد.

بنا بر شواهد تاریخی، دوران زندگی امامزاده اسماعیل (ع)، در حدود نیمه دوم قرن سوم هجری قمری، مصادف با دوران حکومت شیعی دیلمیان در فارس بوده است،  از شهادت وی سخنی به میان نیامده است و بعید نیست که در طی مسافرتی در سال۳۵۲ه ق، در این مکان به مرگ طبیعی از دنیا رفته باشد.

در مورد زمان ابتدای ایجاد مقبره امامزاده اسماعیل (ع) اطلاعات زیادی در دست نیست و برخی از سفرنامه‌نویسانی که از این مسیر مسافرت نموده‌اند، از جمله مادام ژان دیولا، گردشگر فرانسوی که در سال ۱۸۸۱ میلادی به فسا مسافرت نموده است؛ از وجود عمارتی بر امامزاده اسماعیل(ع) می‌نویسد که به صورت مخروبه در آمده و عده‌ای در آنجا زندگی می‌کردند. تا دوران قاجاریه این امامزاده بنایی‌ مختصر داشته و مسافران به دلیل خوش آب و هوا بودن این مکان، در این محل توقف داشته و استراحت می‌کردند.

در دوران قاجاریه کاروانسرا مرمت شد و مقبره امامزده نیز در کاروانسرا قرار گرفت و این رباط عباسی تا دهه پنجاه و در دوران پهلوی برقرار بود و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با خرید زمین‌های اطراف مرقد مطهر، کار ساخت و ساز و توسعه حرم مطهر آغاز شد که به دلیل فضل و کرامات متعدد، این امامزاده روز به روز توسعه یافته و امروزه از مکان‌های مورد توجه مردم و زائران و مسافران نه تنها از شهرها و مناطق همجوار، بلکه از سایر شهرهای کشور نیز می‌باشد که با مسافرت به این مکان و در فضای ملکوتی حرم این فرزند رسول خدا(ص)، ساعاتی دل را در خنکای معنوی و عرفانی آن قرار داده و دمی آرام گیرند.

طرح جامع آستان مقدس امامزاده اسماعیل(ع) در سال۱۳۷۰ از سوی سازمان اوقاف و امور خیریه جهت محدوده‌ای به وسعت ۸۰ هکتار تهیه و از سال ۱۳۷۲ عملیات اجرائی پروژه آن در چندین فاز آغاز شد.

از جمله بخش‌های این منطقه زیارتی- سیاحتی دو واحد زائرسرا در دو طبقه با زیربنای ۷ هزار مترمربع و مشتمل بر ۱۰۰ اتاق، سالن اجتماعات و سالن غذاخوری و سایر تاسیسات جانبی است.

مجموعه زیارتی- سیاحتی این بقعه متبرکه دارای یک واحد نانوایی، گرمابه شامل ۴۰ چشمه و سرویس بهداشتی با ۷۰ چشمه است؛ همچنین در این مجموعه جایگاه سوخت جهت عرضه بنزین و گازوئیل، درمانگاه و اورژانس با همکاری خیر نیک‌اندیش مرحوم معتضدیان و باغ زیتون به وسعت ۳۵ هکتار احداث شده است.

از دیگر بخش‌های این مجموعه عظیم زیارتی که جهت خدمت به زائرین بنا شده است؛ می‌توان به دفتر خدمات ارتباطی، کارخانه یخ‌سازی سیار با کیفیت آب معدنی با تولید انبوه و احداث راه‌های داخلی دسترسی به مجموعه و پل زیرگذر اشاره کرد، همچنین پارک جنگلی به وسعت ۲۰ هکتار و فضای سبز و سکوهای اقامتی زائران و مسافران در جوار حرم مطهر قرار گرفته است.

شهربازی و پارک بادی با مساحت ۱۰۰۰ مترمربع یکی دیگر از امکانات قابل توجه در این سایت است که بیانگر طراحی دقیق و نگاه همه جانبه به نیازهای زائران در سنین مختلف، به ویژه کودکان است که از جنبه روانشناسی تربیتی نیز تاثیر بسیار عمیقی بر شکل‌گیری بینش کودکان و گرایششان به مذهب دارد.

همه پروژه‌های مذکور واقع در طرح جامع امامزاده به بهره برداری رسیده است و موجبات رضایت زائران این امامزاده جلیل‌القدر را فراهم نموده است.

با توجه به اهمیت بارگاه امام زاده اسماعیل(ع) به عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های فرهنگی جنوب کشور، ویژه برنامه‌های متعدد فرهنگی و مذهبی در ایام مختلف سال با همکاری اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان فسا در جوار ضریح مطهر این امامزاده برگزار می‌شود که برخی از این برنامه‌ها به شرح زیر است: اجرای ویژه برنامه سوگواره یاس نبوی در ایام فاطمیه، بصیرت عاشورایی در ایام محرم و صفر، اجرای ویژه برنامه‌های محافل انس با قرآن کریم، طرح نوروزی آرامش بهاری و…

شایان ذکر است در کنار زائرسرا، با توجه به حضور گسترده زائران و مسافران، هر ساله در ایام نوروز کمپ‌های اقامتی جهت اسکان مسافرین با برپایی چادر فراهم است، ارائه خدمات متنوع رایگان از جمله اینترنت وای فای، بلوتوث و ایستگاه خدمات مجازی، و راه‌اندازی بازارچه فصلی جهت تامین مایحتاج زائران از دیگر تمهیداتی است که از سوی هیئت امنا آستان مقدس امامزاده اسماعیل(ع) جهت رفاه حال مهمانان و مسافران در نظر گرفته شده است.

این مکان علاوه بر این، از رستوران، پارکینگ، ۱۲ غرفه پوشاک و مواد غذایی برای ارائه خدمات به زائران برخوردار است که برخی از امکانات به صورت فصلی ارائه می‌شود.

بقعه امامزاده اسماعیل(ع)، در ایام کرونا نیز به عنوان یک مرکز بزرگ فرهنگی، مذهبی، گردشگری و تفریحی، خدمات بسیاری را به مردم ارائه نموده است.