کلم و آفت سفیده بزرگ کلم

مقاوم کردن تدريجى نشاءها در مدت بيش از چند هفته به هواى بيرون باعث مى‌شود که گياهان جوان حتى يخبندان‌هاى تا منهاى ۲۰ درجه را تحمل کنند. کلم‌پيچ در مناطق معتدل به‌عنوان گياه بهاره يا پائيزه و در مناطق گرمسير به‌عنوان گياه زمستانه کشت مى‌شود.

موضوع :
کلم و آفت سفیده بزرگ کلم

استاد ارجمند :
سرکار خانم مجاور
تهیه کننده :
محمد رضازاده
درس آفات باغی
کلم‌پیچ
گیاه‌شناسى
کلم‌پیچ گیاهى است دو ساله از خانواده Brassicacea که نام عملى آن .Brassica Oleracea Var . Capitata L مى‌باشد.

شرایط اقلیمى و خاکى
کلم‌پیچ طالب آب و هواى معتدل است. دماى بهینه براى رشد رویشى بین ۱۵ تا ۲۰ و حداقل آن براى رشد رویشى حدود ۱ درجه سانتى‌گراد است. به‌طور کلى دماى کمتر از ۱۰ و بالاى ۲۵ درجه سانتى‌گراد شرایط اقلیمى مطلوبى را براى تولید این گیاه فراهم نمى‌کند. کلم‌پیچ در شرایط آب و هواى خنک و رطوبت زیاد به‌خوبى رشد کرده و در مقابل یخبندان نیز به‌خوبى مقاومت مى‌کند.
بسته به نوع و روش مقاوم کردن نشاءها در خزانه و زمانى که نشاءهاى جوان بعد از انتقال از خزانه در دماى منهاى ۳ تامنهاى ۱۰ درجه سانتى‌گراد قرار گیرند، خسارت یخبندان به‌وجود مى‌آید.
مقاوم کردن تدریجى نشاءها در مدت بیش از چند هفته به هواى بیرون باعث مى‌شود که گیاهان جوان حتى یخبندان‌هاى تا منهاى ۲۰ درجه را تحمل کنند. کلم‌پیچ در مناطق معتدل به‌عنوان گیاه بهاره یا پائیزه و در مناطق گرمسیر به‌عنوان گیاه زمستانه کشت مى‌شود.
کلم‌پیچ نسبت به طول روز حساس نیست (روز خنثی). مرحله زایشى کلم‌پیچ در مناطق معتدل تنها با تأثیر سرما (بهار) درسال دوم انجام مى‌گیرد. طولانى شدن دوره نونهالى نیز تغییر فاز رویشى به زایشى را به‌دنبال دارد. بعد از بهار ساقه گل‌دهنده به طول ۵/۱ تا ۲ متر ظاهر مى‌شود. گل‌ها زرد براق و داراى ۴ کاسبرگ و ۶ پرچم دارند. کلم‌پیچ درسال اول تشکیل پیچ و در سال دوم میوه و بذر مى‌دهد. برگ‌هاى خارجى تحت شرایط دماى بالا کاهش مى‌یابد. گرده‌افشانى خودگشن ولى دگرگشنى نیز گزارش شده است. تحت شرایط دماى بالا کلم‌پیچ چندین سال در مرحله رویشى باقى خواهد ماند. دماى بالا پس ازبهار مى‌تواند گل‌دهى را به‌تأخیر بیاندازد وى آن را متوقف کند.
انواع زودرس کلم‌پیچ سفید حدود ۳ تا ۴ هفته پس از بذرپاشى یعنى نشاءهائى با ۳ تا ۵ برگ در مقابل بروز سرما مقاوم هستند. این دوره که اصطلاحاً به دوره نونهالى معروف است ابتدا پس از کاشت نشاء در زمین اصلى به‌ پایان مى‌رسد. دوره نونهالى در انواع کلم‌پیچ دیررسى ابتدا ۱۰ تا ۱۲ هفته پس از بذرپاشى یعنى زمانى که در گیاهان حدود ۲۰ برگ تشکیل شده است. خاتمه مى‌یابد. سرماى مؤثر بهار بین ۴ تا ۷ درحه و به مدت ۳ تا ۶ هفته است. مدت زمان لازم براى بهار تحت شرایط دماى صفر تا ۸ درجه سانتى‌گراد بیش از ۱۵ هفته است.
سرماى زودرس پس از کاشت نشاءها در زمین اصلى باعث مى‌شود تا قبل از تشکیل پیچ در گیاه، ساقه گل‌دهنده ظاهر گردد. گل‌دادن قبل از موعد کلم‌پیچ مى‌تواند با افزایش دما (بالاى ۱۴ درجه سانتى‌گراد) در آخرین هفته پرورش در خزانه تا حدودى کاهش یابد. بهتر است که دماى خزانه را پس از جوانه‌زنى تا تشکیل سه برگ اولیه (دوره جوانی) پائین نگه‌داشت.
رطوبت هواى زیاد نیز در عملکرد محصول تأثیر زیادى دارد. زمین‌هاى عمیق و سنگین با سطح آب زیرزمینى حدود یک متر، شرایط مناسبى را براى تولید کلم‌ها فراهم مى‌کنند. از این نظر شمال ایران براى کشت انواع کلم‌ها مناسب است. انواع کلم‌ها در خاک‌هاى مختلف به خوبى رشد مى‌کنند. مثلاً کلم‌هاى زودرس اغلب در خاک‌هاى سبک و در مناطق نسبتاً گرم نتیجه خوبى مى‌دهند. کاشت انواع پائیزه و یا زمستانه (میان‌رس و دیررس) در مناطق شمالى ایران که داراى بارش زیاد و خاک‌هاى نسبتاً سختى‌ هستند به‌خوبى امکان‌پذیر است. به‌طور کلى مناطقى که داراى آب وهواى خنک و معتدل و نیز داراى رطوبت و بارش کافى باشند، مانند سواحل دریاى خزر، مناسب‌ترین منطقه براى کاشت انواع کلم‌ها هستند. انواع کلم‌پیچ در PH بین ۵/۵ تا ۸/۶ نتیجه خوبى مى‌دهد. با تحقیقاتى که در دانشکده علوم کشاورزى دانشگاه گیلان انجام گرفته است. با افزودن حدود ۵۰۰ کیلوگرم آهک حداکثر افزایش عملکرد محصول در سال ۱۳۷۴ به‌دست آمده است.
کاشت
بذر کلم را معمولاً در خزانه افشانده و نهال جوان را بعداً در زمین اصلى منتقل مى‌کنند.
زمان بذرپاشى در خزانه نسبت به انواع کلم متفاوت است. براى مثال کلم‌هاى زودرس را در دى و بهمن و انواع نیمه‌زودرس از بهمن تا اواخر اسفند و انواع پائیزه را مى‌توان تا اواسط اردیبهشت نیز خزانه گرفت. کمک‌هاى دیررس در اواسط مرداد خزانه گرفته مى‌شود. دوره پرورش کلم‌ها در خزانه معمولاً بین ۷ تا ۸ هفته است. دماى خزانه تا هنگام جوانه‌زدن بذر بین ۱۶ تا ۲۰ درجه سانتى‌گراد و بعداً بین ۱۴ تا ۱۶ درجه سانتى‌گراد تغییر مى‌کند. دماى خزانه بعد از دوبرگه شدن باید حداکثر بین ۱۰ تا ۱۲ درجه سانتى‌گراد کاهش یابد. محیط خزانه باید همیشه نور و تهویه کافى داشته باشد. مقدار بذر براى انواع زودرس و پائیزه ۲ تا ۸ گرم دریک متر مربع و هر ۱۰ گرم بذر مرغوب براى ۱۰۰۰ عدد نشاء کلم کافى است. درجه خلوص بذر کلم‌ها ۹۷ درصد و حداقل قوه نامیه ۷۵ درصد است. طرز کاشت در محل اصلى به صورت ردیفى انجام مى‌گیرد و فاصله کاشت نسبت به انواع پر رشد و کم رشد و کلم‌هاى مختلف فرق مى‌کند.
داشت
وجین و سله‌شکنى براى مبارزه با علف‌هاى هرز و تهویه خاک انجام مى‌گیرد. آبیارى در مناطق خشک و دادن کود سرک در زراعت کلم ضرورى است. آبیارى به‌موقع را نباید از نظر دور داشت زیرا آبیارى پس از یک دوره طولانى باعث ترکیدن پیچ‌کلم مى‌شود.
برداشت
کلم‌ها را باید زمانى برداشت کرد که مجموعه کروى شکل برگ‌ها کاملاً سفت شده باشد. عمل برداشت در سطوح کوچک با چاقوى تیز و در سبزى‌کارى سطوح بزرگ از ماشین‌هاى ویژه برداشت استفاده مى‌گردد. مقدار محصول بسته به انواع کلم‌ها متفاوت بوده و بین ۳۰ تا ۶۰ تن در هکتار است.
بیمارى‌ها
– فتق‌کلم Plasmodiophora brassicacea، مهم‌ترین بیمارى در کشت‌هاى متراکم در کشورهاى کلم‌خیز است. از علائم آن زخم‌هاى شدیدى است که در ناحیه ریشه به‌وجود مى‌آید. و باعث کج و معوج شدن نشاء و خود گیاه شده و در نهایت پژمردگى آن را به دنبال دارد. این قارچ یک قارچ خاکزى است و با تناوب. استفاده از نشاءهاى سالم و قوى و آهک مى‌توان بر آن غلبه کرد.
– – بیمارى پژمردگى کلم که توسط قارج Phoma lingam باعث مى‌شود. این بیمارى از طریق بذر و خاک سرایت مى‌کند.
– – کک‌خاکى کلم Phyllotreta که سوراخ‌هاى گردى روى برگ‌ها و نشاءهاى جوان بر اثر خوردن به‌جاى مى‌گذارد. ضدعفونى بذر با سموم حشره‌کش روش مبارزه با آن است.
– – مگس کوچک کلم Delia brassica از علائم خسارت، سوراخ کردن بدون نظم هندسى ساقه‌هاى جوان توسط لارو این مگس است. با ضدعفونى نشاءها توسط آفت‌کش‌ها مى‌توان با آن مبارزه کرد.